Mas de Saint Quenin

Ik schreef al over “mijn andere werk”, het makelaarschap. In die hoedanigheid kom je mensen, gebouwen en verhalen tegen waar je anders aan voorbij zou zijn gegaan. Zo ook deze week met een Mas de Saint Quenin, tussen Vaison-la-Romaine, Villedieu en Mirabel aux Baronnies in. Wàt een verhaal…

Mas
Het begrip “Mas”, natuurlijk taalkundig verwant aan “Maison” staat voor een op zichzelf staand gebouw, bewoonbaar en meestal zeer oud, in het landschap waarneembaar, maar toch verscholen. Buitenlandse kooplustigen van nu zijn er dol op. Niets is ook authentieker dan dat voor hen, denk ik. De Mas waar het hierover gaat is gebaseerd op een oorspronkelijk bouwwerk uit de 5e eeuw. En deels nog ouder.

De jaren ’70 van de 20e eeuw
In die periode kochten veel Fransen dergelijke Mas op. Meestal in zeer slechte staat, totaal verlaten meestal, en knapten die op. Zo ook Mas de Saint Quenin, een ruïne in die tijd, die die naam al heel lang droeg. Plaatselijke, oudere Vaisonnais gingen daar jaarlijks op de naamdag van Saint Quenin, 15 februari, een locale heilig verklaarde bisschop naar toe om te bidden en om een steentje van het gebouw mee te nemen als relikwie. Er stond dan ook niet veel meer overeind van de ruïne, afgezien van een zichtbare fundering van nog zo’n 50 centimeter.

Saint Quenin
In de 12e eeuw werd de kapel voor deze heilige gebouwd op de resten van de Romeinse dodenstad bij Vaison-la-Romaine. Maar wie was Saint Quenin (Quenidius)?

Hij leefde in de 6e eeuw, was een zoon uit een rijke Vaisonnais familie. Eerst was hij kloosterling nabij Toulon, maar hij werd opgemerkt wegens zijn eruditie door Bisschop Theodosius van Vaison en werd na diens dood zijn opvolger. Vanaf ongeveer 566 tot zijn dood sprak hij recht met, naar het schijnt, opvallend mededogen. Hij was in zijn tijd daardoor landelijk bekend en een veelgevraagd deelnemer aan bisschoppelijke conferenties. In 578 of 579 stierf hij en werd begraven onder het hoofdaltaar van de kathedraal in Vaison, waar (waarschijnlijk) hij in 1950 tijdens een restauratie werd aangetroffen. Hij is in de 18e eeuw heilig verklaard.

Woonstee
Wat heeft Saint Quenin met de Mas Saint Quenin te maken? We weten het niet exact, zoals zoveel moeilijk te bewijzen is. Toch is die volkslegende dat er een verband bestaat heel levendig. Ter plekke zijn de restanten van de muren wel degelijk 5e eeuws verklaard door archeologen. De Franse eigenaar uit de jaren ’70 besloot dan ook zijn huis op te trekken op die restanten, en ze niet eerst te verwijderen. Wel waren daarvoor enige bouwtechnische aanvullende funderingen nodig, wat leidde tot een merkwaardige ontdekking.

Vrachtwagen met beton
Er was natuurlijk beton nodig om de hoger wordende muren te stutten. De vrachtwagen die daarvoor langs kwam zakte ineens een meter de grond in op het terrein. Alom verblufte gezichten, toen men ontdekte dat de wielen in een onderaardse gang stonden van enige kilometers lengte, leidend van dit huis naar Vaison.
De archeologische dienst kwam erbij. Die verklaarde dat niet alleen de restanten muur 5e eeuws waren, mogelijk woonde hier de familie van Quenin?, maar ook dat die gang (op sommige punten ingestort, maar nog steeds kilometers lang), 2e of 3e eeuws moest zijn. Links en rechts in de muren van die gang zijn kleine nissen waar olielampjes in stonden.

Wat nu?
De eigenaar van het pand besloot die prachtige geschiedenis niet teniet te doen. De gang moest wel met beton worden afgeblokt opdat zijn huis stevig zou staan, maar in het huis is een toegang behouden gebleven, waarvan nog duidelijk de entrée te zien is. Compleet met die nisjes voor olielampjes.

Mas Saint Quenin

Zelf ervaren?
Als u net als ik geïnteresseerd bent in geschiedenis en dan met name het gewone dagelijkse leven van toen, kunt u uw hart ophalen in onze streek. Ik verkeer in de gelukkige omstandigheid dat ik veel maffe dingen tegenkom in mijn werk (ook toevallig aangetroffen Romeinse ondergrondse waterwerken op een terrein…), maar zelfs zonder dat kunt u genieten van “oude troep”. Een voorbeeld is het prachtige museum in Vaison, op het terrein van de Romeinse opgravingen.