De Romaanse brug in Nyons

Op nog geen 8 kilometer bij ons vandaan komt u de Romaanse brug tegen in Nyons. Een brug waarvan de bouw is gestart in de 14e eeuw, die klaar was in 1409 en waarvan we het 600-jarig bestaan net achter de rug hebben, met uiteraard het nodige aan geconsumeerde wijn en olijven, concerten, feesten, vuurwerkshows en wat dies meer zij. Hier is een blog over die brug: zijn ontstaansgeschiedenis, de functies die hij door de eeuwen heen vervulde en de huidige situatie.

Eygues
De rivier de Eygues (wat komt van Aqua, water), en die bij Orange ineens Aygues heet, bepaalt heel sterk ons landschap. Het is een grillige rivier, die met zijn honderden bronnen en smeltwater uit de Alpen, maar ook na hele grote regenval enorm kan veranderen. De bedding is soms gigantisch breed, maar dat is ook wel nodig.

Ineens kan er een “cru” komen, een waterstijging, van meters hoog.
Ik heb de bedding een keer doorwaad in een bloedhete zomer, van de brug in Nyons tot aan de brug bij Vinsobres. Je mag er eigenlijk niet in baden of vissen, want er zijn nog altijd rioleringen direct op aangesloten. Daarnaast belandt alles wat aan pesticiden wordt gebruikt ook in de rivier. Dus niet zo goed voor de volksgezondheid allemaal. En die plotselinge “crus” zijn ook levensgevaarlijk.

Nyons
Nyons bestond al in de Romeinse tijd. Als je het geografisch bekijkt is het ook logisch dat nu net hier al zo vroeg bewoning was. De stad ligt immers op het eindpunt van de Alpen en aan het beginpunt van de Provence. De rivier maakt ook nog eens industrie mogelijk. En tot slot komen alle wegen door het rivierdal hier uit, zowel oost-west als noord-zuid.
Maar je kon niet altijd zomaar spullen en mensen over die rivier transporteren van de ene naar de andere kant. Vandaar de eeuwenlange behoefte aan een brug.

14e eeuw
In de 14e eeuw was het eindelijk zo ver dat een Parijse architect in staat bleek om met de stand der techniek van toen een goed plan in te dienen. Helaas is er ergens tijdens die bouw waarschijnlijk een “cru” geweest en bleef er weinig over van deze eerste goede bedoelingen. Pas decennia later was er een andere bouwer, uit Romans sur Isère, die het beter kon.

Met hout creëerde men de boogconstructie

Hij had geluk en de brug kwam af in 1409, maar het heeft wel heel erg lang geduurd, namelijk tussen de 40 en 60 jaar. Deels omdat het geld steeds op was.

Financiering
In die tijd was de katholieke kerk oppermachtig in de streek. De bisschop van Vaison had het hier voor het zeggen. De brug die de burgers zo graag wilden werd betaald door gelovigen uit de hele Provence, die door middel van aflaten dachten hoger in de hemel te komen. Of gewoon onder druk werden gezet door de machthebbers om de zaak te financieren.

1409
Met pump and circumstance is de brug gewijd in 1409, uiteraard door de bisschop, en in het bijzijn van heel veel Nyonsais, die, naar het schijnt, een hele reeks vurige gebeden tot de hemel richtten toen de eerste karren trachtten eroverheen te gaan: houdt ie het of houdt ie het niet? Hij hield het.

WOII
Toen de Amerikanen Nyons en omgeving ontzetten in 1944, denderden ze met soms 3 tanks tegelijk over de Romaanse brug en de Nyonsais hielden hun hart vast. Hij hield ook dit.

19e eeuws plaatje van de brug

Functie
Omdat er in Nyons een hele lange tijd een zijdespinnerij was, maar ook olijfoliemolens (toen al), mattenfabrieken (nu nog steeds) en veel andere industrie die water nodig heeft, was er grote behoefte aan het vervoeren van producten over het water en dus over de brug. De ontwikkeling van de stad heeft zeker een vlucht genomen door die transportmogelijkheid.
Ook was er ineens de mogelijkheid om veel mensen gemakkelijk te verplaatsen en dus ontstond er de markt van Nyons, al 500 jaar op elke donderdag.
Vanzelfsprekend openden aan weerszijden van de brug al snel horeca-gelegenheden hun deuren. En die zijn er ook nog steeds.

En nu?
De brug heeft veel van zijn daadwerkelijke nut verloren, want intussen zijn er 2 andere gekomen bij Nyons. Ook is het tolhuisje wat er ooit op stond al lang weg. Dat tolhuisje moet een steen des aanstoots zijn geweest, want het maakte de doorgang bovenop de brug zo smal dat 2 karren elkaar niet konden passeren. Nu kunnen we er met één auto tegelijk prima overheen.

Brug met tolhuisje (afgebroken in 19e eeuw)

De stenen brug heeft in de 19e eeuw even op de nominatie gestaan om te worden vervangen door een stalen gedrocht, maar gelukkig is dat niet gebeurd. We genieten vandaag de dag van zijn schoonheid in het landschap.

Antieke brug?
Er is nooit bewijs gevonden voor het bestaan van een brug vóór de huidige. Het lijkt wel waarschijnlijk dat er op die plek een methode is geweest om goederen en mensen over de Eygues te vervoeren, mogelijk met een houten constructie en een soort mand aan een kabelbaan. Er is b.v. een grote Parijse familie in de Tarn die elke zomer bijeen komt in een gerestaureerd “hameau” (gehucht) en die nog altijd op die wijze zich laat voorzien van haar natje en droogje: met een kabelbaanmand over de Tarn.

Zelf ervaren?
Op 12 meter hoogte op de brug staan en de Eygues zien stromen? Dat is goed te doen als u een stadswandelingetje maakt door de fraaie straten van Nyons. Het is een prachtig stadje, met oude steegjes en middeleeuws aandoende huizen. Een uitgesproken Provencaals stadje ook, het eerste wanneer je uit de Alpen naar de Provence rijdt. Wij, Mirabellais, zijn erg gehecht aan ons Nyons.