Koorzang en chansons

In Frankrijk heb ik een oude hobby weer opgepakt waar ik in Nederland niet meer aan toe kwam: zingen. Dat brengt je in contact met streekgenoten van allerlei herkomst en pluimage, heel bijzonder en leuk, en het leert je hoe Fransen noten lezen, inzingoefeningen doen, maar ook welke genres aan koren er zijn, wat de rol is van chansons in het dagelijkse leven hier en nog heel veel meer.

Koortraditie in Frankrijk
Een interessant nevenverschijnsel van de Franse revolutie (eind 18e eeuw) was dat kerkkoren massaal werden ontbonden. Hoe dat precies is gegaan of gekomen weet ik niet, maar Frankrijk heeft vanaf toen geen koortraditie meer via de kerk. In de 20e eeuw, net na WOII, vonden velen dat toch wel een bloody shame. In de andere Europese landen zijn kerkkoren immers heel sterk vertegenwoordigd en vandaaruit ontstonden professionele koren met prachtige opnamewerken van Bach et alii.

Les Choralies
Om te voorzien in de ook hier bestaande behoefte om te zingen, richtten een paar personen een festival op in Vaison la Romaine. Jawel, net naast de deur. Frankrijk is groot, maar het moest hier gebeuren. Dat festival heet Les Choralies. Speciaal daarvoor werden gebouwen geplaatst om mensen te huisvesten en elke 3 jaar is er weer een editie, waar mensen uit heel Frankrijk naar toe gaan om workshops te doen of te begeleiden. Ze zijn ook lid door het jaar heen van de organiserende instantie die in Lyon zetelt.


In het begin kampeerden deelnemers overal, zo ook de dirigente van mijn koor, die in haar studententijd met een vriendin afzakte naar Vaison en een tentje opsloeg op een eiland in de Ouvèze. Ze is nog voor de TV geïnterviewd, zegt ze, zittend voor die tent. Ook heeft ze tijdens één van de Choralies haar latere beroemde man ontmoet die er workshops orkestdirectie gaf, Jean-François Paillard (komt een aparte blog over).

Intussen barst Vaison uit zijn voegen als het weer zover is. De stad en de omgeving moeten ineens driemaal zoveel mensen herbergen als normaal. Dat betekent iets voor logies, afvalverwerking en niet in de laatste plaats riolering, die in het begin van deze eeuw in Vaison een keer onder die grote last bezweek.

Welke koren er zijn
We zijn rijk gezegend met van alles en nog wat. In de winter is er weinig anders te doen, lijkt het, dan samen te komen en te zingen. Gospel, populair buitenlands, chansons, jazz, populair Frans (niet alleen chansons maar ook het lach-of-ik-schiet werk of zeemansliederen), klassiek uiteraard maar in wisselende kwaliteit, Gregoriaans, Zuid-Amerikaans en noem maar op.

Inzingen, notenschrift
Ik heb in Nederland nooit iets gedaan met solfège en misschien is dat maar goed ook. Als ik namelijk een niet-Frans persoon naast mij de vertaalslag steeds hoor maken van Gis-sen naar het Franse do-re-mi systeem, word ik al snel moe. Dus ik doe in mi bé-mols en fa-dièses (dat schijnt hetzelfde te zijn, of is dat weer afhankelijk van de context?).
Onze inzing-oefeningen zijn natuurlijk ook specifiek. Ik geef er een paar weg:
mannemienemannemienema, nemienemannemienemane, mienemannemienemanene
un escargot montait sans fin la longue pente d’un fraisier –  il va tout doucement, il monte, il va tomber, encore un ‘tit effort, victoire il est monté – tralala
c’est l’évadé du Nevada qui dévalait dans la vallée, dans la vallée du Nevada sur un vilain vélo volé
U ziet hier waar de problemen voor Franstaligen zitten? Nee, ik ook niet.

Chansons
Mijn kooractiviteit is gericht op klassieke muziek, met soms wat uitstapjes naar Zuid-Amerikaans. Maar er wordt in Frankrijk veel algemener gezongen en gekend op het gebied van chansons. Chansons à texte, heet dat ook wel eens. Bij dat laatste moet u denken aan Barbara, Brel en Renaud Séchan, niet zozeer aan de Franse liefdesliedjes die wij in Nederland hoorden (Bécaud, Aznavour, Michel Fugain) en die je makkelijker mee-blèrt.


Op France 2 is elke, ik herhaal ELKE avond een programma, N’oubliez pas les paroles (vergeet de tekst niet), net voor het 8 uur nieuws, waar mensen in karaoke-vorm Franse chansons zingen. Ze verdienen daar soms tienduizenden euro’s mee. Het is een zeer populair programma en vrijwel iedereen kent alle chansons uit het hoofd. Soms gaat het mis op detailniveau en zijn ze af. Het is ongelooflijk hoe goed ze hun teksten kennen. Misschien vergelijkbaar met hoe makkelijk wij Beatles-muziek meezingen.

Verhouding Engels-Franstalig op de radio
De Gaulle schijnt erop gestaan te hebben dat Franse zenders slechts Franstalig uitzenden. Dus ook alleen Franstalige muziek. Dat bleek toch in de jaren 60 niet meer houdbaar, met de golf Engelstalig die over Europa viel. Er werd per regeringsdecreet een compromis gevonden: half-half is ok. En dat hoor je dus nu op populaire zenders als MTI, NRJ, Nostalgie en dergelijke.

Klassiek op de radio
Iets bijzonders hier is France “Musique”. Kijkt u goed naar de naam. Een staats-radiozender, oftewel publieke omroep, die bedoeld is voor (klassieke) muziek. NPO Radio 4, zeg maar. Ik noem het altijd France Blabla. Wat kunnen ze daar leuteren, zeg. “En toen u die sonate speelde, was u toen nog in gedachten bij uw eerste muziekles die u….”, tjonge jonge jonge. En het houdt niet op. Jean-François Paillard  wederom ried mij Radio Swiss Klassik aan, zonder gezwam. Hij begreep wat ik bedoelde, maar Fransen zien dat in het algemeen anders: zij vinden dat France Musique een educatieve rol heeft. Pfff. Doe mij maar muziek en de rest zoek ik wel op als ik zin heb. De enige keren dat ik graag naar France Musique luister is wanneer er gestaakt wordt. Dan is er non-stop muziek. En dat gebeurt gelukkig geregeld. 🙂

Zelf ervaren?
Koorrepetities in de winter leiden natuurlijk tot concerten in lente, zomer en herfst. Omdat we met zovelen zijn kunt u vrijwel altijd wel een concert van iets of iemand bijwonen. Zoals al eerder gemeld is de aankondiging daarvan nog altijd chaotisch: zucht, was er maar één website voor alles… Maar u vindt ze altijd aangekondigd op het aanplakbord bij bakkers.