Stemmen in Frankrijk

Ze komen eraan, de gemeenteraadsverkiezingen. Natuurlijk ga ik stemmen, dat doe ik altijd. Iedereen zijn of haar mening, maar ik vind dat stemmen verplicht zou moeten zijn. En als het dat niet is, en je gaat niet stemmen, uit principe of iets dergelijks, dan dien je volgens mij ook je mond te houden over politieke zaken. Aangezien alles nu eenmaal ergens een politiek raakvlak heeft, en je in discussies met vrienden of wie dan ook nu eenmaal altijd terecht komt in de “polletiek”, blijkt gaan stemmen dus noodzakelijk. Anders zijn er immers geen discussies, toch? Affijn, stemmen dus. Hoe gaat dat als je in Frankrijk ingezetene bent?

Stemkaart
Iedere kiesgerechtigde heeft een carte électorale. Kiesgerechtigd ben je zodra je je aanmeldt bij de gemeente waar je woont of je tweede huis hier hebt. Dan mag je in Frankrijk stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen en voor de Europese verkiezingen.
Ben je Fransoos, dan mag je ook stemmen voor de President, de Assemblée Nationale (tweede kamer) en het département.

Oproep
De oproep om te gaan stemmen is nooit persoonlijk. Je vindt op een dag gewoon een set ongeadresseerde pamfletjes in de je brievenbus in willekeurige volgorde. Per stemmende persoon in een huishouden een setje. Alle pamfletjes zijn even lang, dwz één A4-tje dubbelzijdig bedrukt. Soms met veel plaatjes en korte kreten, jazeker, oneliners, soms vult een politieke partij dat met veel tekst (gewauwel?).
In die pamfletjes is dus in het kort te lezen waar welke partij voor staat in de komende verkiezingen. Op grond daarvan kun je alvast thuis een keuze maken. En je wordt geacht zelf in de gaten te houden wanneer het weer zover is.

Stemdag
Op De Dag, altijd een zondag hier, tijg je met je carte électorale en je ID-kaart naar het stembureau dat op je carte électorale staat vermeld. In Mirabel is dat altijd de Salle des Fêtes. In die Salle is de stembusruimte opgedeeld in 2 stukken, 2 bureau’s, en afhankelijk van je precieze kadastersectie moet je links- danwel rechtsaf.
Die carte électorale geeft de Gemeente uit. En die wordt telkens gestempeld. Als ie vol is moet je er op tijd aan denken om een nieuwe te halen. Ik meen dat dat uiterlijk 4 weken voor een verkiezing is. Ben je te laat? Jammer, kun je niet stemmen deze keer.

Zaal
In die zaal zitten aan weerszijden achter lange tafels mensen die actief zijn in de gemeente. Dat kunnen wethouders zijn, nooit de burgemeester echter!, onderwijzers (alleen uit het openbare onderwijs) of ambtenaren. In het midden staan ook twee lange tafels met daarop allemaal stapels met stemformulieren, per partij een stapel.
Je wordt geacht van alle stapels één formulier mee naar het stemhokje te nemen. Als het veel partijen zijn is dat best een hijs, en velen vinden het zonde van al het papier of zijn gewoon te beroerd om een folder van pak hem beet ook de communisten mee te nemen, dus pakken ze er slechts 2 of 3. De mensen achter de lange tafels zien er echter wel op toe dat je er meerdere pakt, dat is verplicht, ook al weet je 100% zeker op wie je gaat stemmen.
De rij stemformulieren wordt besloten met een stapel donkerblauwe envelopjes, waarvan je er eentje moet meenemen.

Stemhokje
In het stemhokje, met het gordijntje dicht, anders krijg je ook commentaar van achter die tafels, moet je één formulier uitkiezen uit de set die je hebt meegenomen en in het envelopje steken. Envelopje dichtvouwen volgens de aanwijzingen. En de rest van de formuliertjes moet in het prullenbakje worden gedeponeerd.
Ben overigens benieuwd hoe lang dat systeem nog kan worden aangehouden, gezien de milieu-problematiek en de papierverspilling.

De stem uitbrengen
Aan de lange tafel word je onder de hoede genomen van iemand met een enorme lijst namen van, jawel, alle stemgerechtigden van het kiesdistrict van de Gemeente. Je carte électorale wordt gecheckt (niet vol?), je ID (klopt het met de carte?) en in de lijst wordt je naam opgezocht. Daar blijk je ook ineens een nummer te hebben.
Vervolgens moet je je envelopje in een grote plastic doorzichtige vierkante bak deponeren onder leiding van iemand van achter die tafel die de hendel overhaalt. Nee, mag je niet zelf doen. Degene die je gegevens heeft gecheckt noemt je naam en min of meer tegelijkertijd met het in de bus glijden van je envelopje roept de hendelbedienende persoon luid en plechtig “A voté”. “Heeft gestemd”. Mooi man!

Laatste handeling
Na het deponeren moet je je handtekening zetten achter je naam op de genoemde lijst met stemgerechtigden, met behulp van een liniaal met een gat erin. Sinon, ça fait désordre (anders wordt het een zootje met alle uithalen). En pas dan is het gehele proces afgerond.

Stemproces omslachtig?
Hiermee heeft de Fransman vertrouwen in de geldigheid van de stemmen. Er komt nergens een computer aan te pas, laat staan internetstemmen. Ik geloof dat het vrijwel de enige institutie in dit mooie land hier is die nog nooit is beticht van fraude of die anderszins onder vuur heeft gelegen. Sterker nog, als het elders anders gaat stelt menig Fransman zich al dan niet heimelijk vragen over de lekken die daar dan mogelijk zijn. Dit systeem, hoe omslachtig maar punctueel opgevolgd ook, wordt ten volle vertrouwd. En er wordt ook niet bij of om gelachen, dat valt me ook altijd op. Ik ben toch geneigd het wat vrolijk te bezien elke keer, maar nee, dat mag ik voor me houden. Een onaanraakbaar instituut dus.

Politieke kleur in Mirabel
Op internet kunnen we ’s avonds en de volgende dag volgen wat er gebeurd is. In Mirabel zitten we altijd sterk rechts van het midden. Niet zo verwonderlijk met alle agrariërs en hun families in de buurt, die nogal hechten aan “eigen volk eerst”. Op zo’n dag voel je dat de stemmen van de andere zijde hardnekkig uit de toeristische-  of import-hoek komen. In de Drôme als geheel zitten we in het algemeen aan de linkerzijde van het spectrum. Die uitslag zie je ook na Gemeenteraadsverkiezingen, als een soort schaduwverkiezing, al wordt er dus ook apart op departementaal niveau gestemd.

Zelf ervaren?
In mei 2020 gaan we hier dus weer. Op een gewone zondagochtend is het dan ineens een stuk drukker in het dorp dan anders. Altijd kom je als bewoner wel iemand tegen die je kent, dus even een kletspraatje en ach, nu we er toch zijn, even langs de bakker, een kopje koffie doen bij Jean-Marc in de Gecko en de krant oppikken.